RĘKOPIS ZNALEZIONY W SARAGOSSIE

film kostiumowy, Polska, 1964, 174 min

reżyseria: Wojciech Jerzy Has
obsada: Zbigniew Cybulski, Iga Cembrzyńska, Franciszek Pieczka, Gustaw Holoubek, Joanna Jędryka

Jeden z najniezwyklejszych polskich filmów. Stylowe dzieło kostiumowe o konstrukcji szkatułkowej, składające się z licznych historii swobodnie oscylujących między światem realnym a fikcją. Każda z osobliwych, pełnych niezwykłych postaci i mistycyzmu opowieści wywodzi się z poprzedniej, a całość wiąże postać głównego bohatera, oficera wojsk hiszpańskich Alfonsa van Wordena (doskonała kreacja Zbigniewa Cybulskiego).

Młody kapitan gwardii króla Hiszpanii, Alfons van Worden, podróżuje samotnie przez góry Sierra Morena do Madrytu. W czasie noclegu w ponurej gospodzie poznaje dwie mauretańskie księżniczki (Iga Cembrzyńska i Joanna Jędryka), które oznajmiają mu, że jako potomek potężnego rodu Gomelezów wybrany został do wielkich zadań. Przedtem musi jednak dowieść swej odwagi, prawości i honoru. Wkrótce Alfons staje się uczestnikiem niesamowitych wydarzeń, dręczą go opętani, wisielcy, prześladuje Inkwizycja. W końcu trafia na zamek tajemniczego Kabalisty i przez wiele dni wysłuchuje jego dziwnych, wieloznacznych opowieści o jeszcze bardziej osobliwych zdarzeniach tego świata...

Literackim pierwowzorem scenariusza była powieść XVIII-wiecznego poety, filozofa, podróżnika i fantasty, Jana Potockiego. "Rękopis znaleziony w Saragossie", po raz pierwszy wydany w 1813 roku, uważany jest za jedno z najświetniejszych dzieł europejskiego Oświecenia. Film WOJCIECHA JERZEGO HASA zyskał ogromny rozgłos i, co ciekawe, większy za granicą, niż w kraju. Plenery Sierra Morena zastąpiła Jura Krakowsko-Częstochowska, natomiast sceny madryckie zrealizowano we wrocławskim parku Morskie Oko. Obraz uhonorowano licznymi nagrodami, m.in. wyróżnieniem na festiwalu w Edynburgu, Złotym Piórem na MFF w San Sebastian oraz medalem specjalnym na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Fantastycznych i Grozy w Sitges w 1969 roku.